شهید دیده‌بان؛ رستم خائیز، مردی که تا ابد نامش در خاییز زنده است

بهبهان انلاین:

به قلم میلاد خراسانی: خردادماه، برای دوستداران محیط زیست و مردم خائیز تنها یادآور آغاز فصل گرما نیست؛ بلکه یادآور داغی است که یک سال پیش بر دل طبیعت ایران نشست. داغ از دست دادن مردی که سال‌ها بی‌ادعا از کوه‌ها، جنگل‌ها و حیات وحش این سرزمین پاسداری کرد و سرانجام در راه انجام وظیفه به شهادت رسید.

سیزدهم خردادماه ۱۴۰۵، نخستین سالگرد شهادت شهید هدایت‌الله دیده‌بان، محیط‌بان فداکار منطقه حفاظت‌شده خائیز است؛ مردی که نامش با حفاظت از طبیعت زاگرس و حیات وحش خائیز پیوند خورده و خاطره تلاش‌های خالصانه‌اش برای همیشه در ذهن مردم منطقه باقی خواهد ماند.

در دل کوه‌های سر به فلک کشیده زاگرس، جایی که جنگل‌های بلوط قرن‌ها ایستاده‌اند و گونه‌های ارزشمند جانوری در میان دره‌ها و ارتفاعات آن زندگی می‌کنند، هدایت‌الله دیده‌بان سال‌ها همچون نگهبانی خاموش اما بیدار قدم زد. او نه تنها یک مأمور حفاظت محیط زیست، بلکه عاشق واقعی طبیعت بود؛ مردی که کوه‌ها، درختان، چشمه‌ها و حیوانات وحشی را بخشی از خانواده خود می‌دانست.

هدایت‌الله دیده‌بان متولد سال ۱۳۴۶ بود و از سال ۱۳۸۴ به صورت رسمی وارد عرصه محیط‌بانی شد. بیش از دو دهه از عمر خود را در منطقه حفاظت‌شده خائیز سپری کرد؛ منطقه‌ای ارزشمند که زیستگاه گونه‌های مختلف جانوری و گیاهی است و از مهم‌ترین ذخیره‌گاه‌های طبیعی جنوب کشور به شمار می‌رود.

در تمام این سال‌ها، شهید دیده‌بان نقشی بی‌بدیل در حفاظت از گونه‌های جانوری منطقه ایفا کرد. تلاش‌های شبانه‌روزی او در مقابله با شکارچیان غیرمجاز، حفاظت از کل و بزهای وحشی، حمایت از گونه‌های در معرض تهدید، حفظ پوشش گیاهی و جلوگیری از تخریب زیستگاه‌ها، سهم بزرگی در بقای حیات وحش خائیز داشته است.

بسیاری از فعالان محیط زیست معتقدند اگر امروز بخش مهمی از تنوع زیستی خائیز همچنان پابرجاست، حاصل سال‌ها تلاش محیط‌بانانی همچون هدایت‌الله دیده‌بان است. او از جمله افرادی بود که همواره برای حفظ تعادل اکولوژیک منطقه می‌کوشید و با شناخت دقیق از زیستگاه‌ها و گونه‌های جانوری، نقشی کلیدی در حفاظت از سرمایه‌های طبیعی خائیز داشت.

علاوه بر مقابله با شکارچیان غیرمجاز، شهید دیده‌بان در سال‌های مختلف در عملیات‌های متعدد اطفای حریق در ارتفاعات خائیز حضور فعال داشت. بارها در گرمای طاقت‌فرسای تابستان، دوشادوش نیروهای مردمی و همکاران خود برای مهار آتش‌سوزی‌های گسترده جنگل‌ها و مراتع تلاش کرد تا از نابودی هزاران اصله درخت بلوط و زیستگاه‌های ارزشمند منطقه جلوگیری شود.

او بارها تهدید شد، بارها با خطر روبه‌رو شد و حتی چندین مرتبه هدف تعرض و تهدید متخلفان قرار گرفت، اما هیچ‌گاه از راهی که انتخاب کرده بود عقب ننشست. عشق به طبیعت، بزرگ‌ترین انگیزه او برای ادامه این مسیر دشوار بود.

سرانجام عصر روز سیزدهم خردادماه ۱۴۰۴، هنگامی که گزارشی از حضور شکارچیان غیرمجاز در منطقه خائیز دریافت شد، هدایت‌الله دیده‌بان برای انجام مأموریت راهی منطقه شد. در جریان مواجهه با متخلفان مسلح، هدف گلوله قرار گرفت و به شهادت رسید؛ شهادتی که نه تنها خانواده و همکارانش، بلکه جامعه محیط زیست کشور را در اندوه فرو برد.

شهادت او تنها از دست رفتن یک محیط‌بان نبود؛ بلکه فقدان یکی از مؤثرترین مدافعان طبیعت خائیز بود. مردی که سال‌ها با تمام توان برای حفظ جان حیوانات، حفاظت از جنگل‌ها و صیانت از سرمایه‌های طبیعی کشور تلاش کرده بود.

امروز و در نخستین سالگرد شهادت این محیط‌بان فداکار، خائیز هنوز داغدار است. هنوز بلوط‌های زاگرس شاهد خاطرات مردی هستند که برای حفظ آن‌ها جنگید. هنوز صدای گام‌هایش در ارتفاعات منطقه در ذهن همکارانش زنده است و هنوز حیواناتی که سال‌ها برای بقای آن‌ها تلاش کرد، یادآور مسئولیتی هستند که بر دوش همه ما قرار دارد.

بزرگ‌ترین ادای احترام به شهید هدایت‌الله دیده‌بان، تنها برگزاری مراسم یادبود یا نصب تصاویر او نیست؛ بلکه ادامه دادن راهی است که برای آن جان خود را فدا کرد. حفاظت از محیط زیست، مقابله با شکار غیرمجاز، حفظ جنگل‌ها و مراتع، حمایت از محیط‌بانان و پاسداری از گونه‌های ارزشمند جانوری، رسالتی است که امروز بیش از هر زمان دیگری بر عهده همه ما قرار دارد.

یک سال از شهادت «رستم خائیز» می‌گذرد؛ اما نام و یاد او همچنان در میان کوه‌ها، بلوط‌ها، چشمه‌ها و حیات وحش این سرزمین زنده است. مردی که با خون خود نوشت حفاظت از طبیعت تنها یک شغل نیست؛ عشقی است که گاه تا پای جان ادامه می‌یابد.

این یاداشت تقدیم به روح پرافتخار شهید هدایت الله دیده‌بان «رستم خاییز» بزرگ مردی از دیار ارجان و طایفه با اصالت ابوعلی های بهبهان که نامش تا ابد در دل مردم بهبهان به یادگار می ماند.

«میلاد خراسانی»